Verandering in de traditionele kerk

Voordat je verder leest, moet je eerst eens rustig om je heen kijken. Beeld je nu eens in wat er allemaal is veranderd vergeleken met de 16de of 17de eeuw. Ik denk dat alles wat je om je heen ziet anders is vergeleken met die tijd. De vloer, meubels, lampen, keuken, apparatuur, alles is veranderd vergeleken met die tijd, en er zijn ook veel nieuwe dingen bij gekomen, zoals een televisie of computer. Je zou haast gek zijn om nu in een huis te gaan wonen, dat alleen spullen heeft uit de 16de eeuw. Dat sluit niet meer aan op het hedendaagse leven. Ook de muziek is nu geheel anders, als je dat vergelijkt met 400 jaar geleden. Wat ik mij de laatste tijd daarom afvraag: als alles is veranderd in het leven, waarom zien sommige kerken er dan uit alsof we nog steeds in de 16de eeuw leven? En waarom stamt de inhoud van de dienst nog uit die tijd?

Ik kom zelf uit een traditionele Hervormde kerk in de Randstad. Je kent het wel: een orgeltje, liederen uit vroegere tijden, de dominee in toga op de kansel en er is weinig ruimte voor persoonlijke geloofsbeleving. In 18 jaar tijd is het aantal leden in deze kerk afgenomen met 25%. En om heel eerlijk te zijn, vind ik dat niet echt een verrassing. De hele wereld is, vooral in de laatste 60 jaar, enorm veranderd, maar in de kerk is alles nog zoals in de 17de eeuw. De kerk sluit totaal niet meer aan bij het leven van de mens. Als je binnenkomt, loop je een museum binnen. Je zingt liederen, waarvan, je de woorden niet begrijpt als je niet met de kerk bent opgegroeid. Je hoort een orgel spelen, het klinkt nogal ouderwets. Is het daarom gek dat mensen die voor het eerst naar de kerk gaan, kiezen voor een Baptistengemeente waar wel gebruik wordt gemaakt van moderne zaken als beamers en moderne muziek?

Het gaat om het Woord, de boodschap, niet om de vorm.

De reactie van veel mensen uit de traditionele kerk hierop luidt vaak als volgt: ‘Het gaat om het Woord, de boodschap, niet om de vorm.‘ Op het eerste gezicht lijkt dat een goed antwoord, maar is dat echt zo? Kijk even naar het plaatje hieronder over massacommunicatie.

In het geval van de kerk is de zender de dominee, het medium is de gehele vorm van de dienst, de ontvanger is degene die luistert naar de preek. Nu nog even de reactie: ‘Het gaat om het Woord, de boodschap, niet om de vorm.‘ Zoals je in het plaatje ziet, kan de boodschap van de zender nog zo goed zijn, maar als het medium dat wordt gekozen niet goed is, komt de boodschap niet of minder goed aan. Je kan de mooiste preek hebben geschreven, maar als de vorm eromheen niet aansluit, komt de boodschap niet meer aan. Het gaat dus helemaal niet alleen om de boodschap, het gaat er ook om hoe je de boodschap brengt, welke vorm je gebruikt. Je verstoppen achter de reactie ‘Het gaat om het Woord, de boodschap, niet om de vorm‘ is niet houdbaar.

Niet gelijkvormig worden aan de wereld

Soms als ik dit allemaal zeg, krijg ik de reactie dat je niet gelijkvormig moet worden aan de wereld. De kerk heeft geen behoefte aan moderne muziek en moderne liedteksten, wij moeten anders zijn dan de wereld. Maar wie heeft dan bepaald dat we in de 16de eeuw moeten blijven hangen? Toen het orgel werd geïntroduceerd in de kerk, zeiden sommigen dat dit duivels instrument was. Er was dus een tijd dat ook het orgel werd gezien als ‘te modern’ of ‘werelds’. Waarom zou er nu dan geen band kunnen spelen in de kerk? Of je nu een akkoord aanslaat op een orgel, of op een gitaar, dat maakt niet uit. Maar met een band lijkt je muziek misschien te veel op de wereld. Ja, dat zou kunnen, maar dan mag je ook veel Psalmen niet meer zingen. Boven veel Psalmen staat namelijk Lyon. De muziek van deze Psalmen uit Lyon is afkomstig van… wereldse muziek van straatmuzikanten. Ja, echt waar. Bovendien wordt er in de Bijbel helemaal geen onderscheid gemaakt tussen ‘wereldse’ en ‘geestelijke’ muziek gemaakt.

Moet elke kerk dan een ‘moderne kerk’ worden?

Nee, dat is niet helemaal wat ik zeg. Het zou best zo kunnen zijn dat bij een bepaalde groep de vorm van de traditionele kerk nog aansluit. Maar mijn Hervormde kerk staat in een stedelijke omgeving, vlakbij Amsterdam, en de vorm die deze kerk hanteert, past helemaal niet meer bij de stedelijke cultuur. Ik denk dat alle kerken eens naar hun omgeving moeten kijken en zich afvragen of de vorm die zij gebruiken nog wel aansluit bij de belevingswereld van de mensen. In de kerk waar ik naartoe ga, komen eigenlijk nooit mensen die nieuw zijn met het geloof. Ik vind dat niet gek, ik zou zelf ook naar een kerk gaan die ik wél begrijp.

 

 

 

Advertisements

3 thoughts on “Verandering in de traditionele kerk”

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s